Mở quán phở nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty?

Khác biệt cơ bản: trách nhiệm và khả năng mở rộng

Hộ kinh doanh cá thể là hình thức phổ biến nhất khi mở một quán ăn đơn lẻ tại Việt Nam, vì thủ tục đăng ký đơn giản, chế độ thuế khoán dễ tính toán và không đòi hỏi sổ sách kế toán đầy đủ như một doanh nghiệp. Nhưng đi kèm sự đơn giản đó là hai giới hạn quan trọng: chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản cá nhân đối với các khoản nợ và nghĩa vụ phát sinh từ quán, và một hộ kinh doanh về nguyên tắc chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm.

Công ty — phổ biến nhất là công ty TNHH — tách bạch tài sản cá nhân của chủ sở hữu với tài sản của doanh nghiệp, nên rủi ro tài chính khi vận hành quán được giới hạn trong phạm vi vốn đã góp. Đổi lại, công ty phải làm sổ sách kế toán đầy đủ, kê khai thuế theo phương pháp khác với thuế khoán, và tốn thêm chi phí vận hành cho phần thủ tục này ngay từ quán đầu tiên.

Với một quán duy nhất, khác biệt không lớn

Nếu kế hoạch chỉ dừng ở một quán phở và chủ quán trực tiếp đứng vận hành hằng ngày, phần lớn chủ quán chọn hộ kinh doanh vì chi phí thủ tục thấp hơn và không cần thuê kế toán riêng ngay từ đầu. Ở quy mô này, khoản thuế phải nộp theo hai hình thức thường không chênh lệch đủ lớn để trở thành yếu tố quyết định.

Khác biệt lớn dần khi tính đến quán thứ hai — hoặc một hợp đồng nhượng quyền

Bất lợi của hộ kinh doanh bộc lộ rõ ở hai thời điểm cụ thể. Thứ nhất là khi chủ quán muốn mở quán thứ hai: vì một hộ kinh doanh chỉ đăng ký tại một địa điểm, mở thêm quán đồng nghĩa phải đăng ký thêm một hộ kinh doanh khác hoặc chuyển đổi loại hình, kéo theo toàn bộ thủ tục pháp lý, hợp đồng thuê và tài khoản ngân hàng phải làm lại từ đầu thay vì mở rộng trên một tư cách pháp nhân sẵn có.

Thứ hai, và thường bị bỏ sót hơn, là thời điểm bước vào một quan hệ hợp tác dài hạn với đối tác — trong đó có việc ký hợp đồng nhượng quyền. Ở giai đoạn này, tư cách pháp nhân của công ty thường thuận tiện hơn hộ kinh doanh cá thể cho việc xuất hoá đơn giá trị gia tăng và mở tài khoản giao dịch riêng, những việc mà hộ kinh doanh nộp thuế khoán thường bị hạn chế hơn. Một chủ quán vận hành nhiều năm dưới hình thức hộ kinh doanh vì thấy tiện, đến lúc cần đến những việc này mới tìm hiểu thủ tục chuyển đổi, sẽ mất thêm thời gian đúng vào giai đoạn cần tiến độ nhanh nhất.

Quyết định theo kế hoạch hai năm, không phải thuế năm nay

Vì hai thời điểm chuyển đổi này thường phát sinh chi phí và thời gian đáng kể hơn nhiều so với khoản thuế tiết kiệm được trong năm đầu, cách hỏi đúng không phải là “hình thức nào đóng thuế ít hơn”, mà là: trong hai năm tới, có khả năng mở quán thứ hai hoặc ký một hợp đồng nhượng quyền hay không? Nếu câu trả lời là có, đăng ký công ty ngay từ quán đầu tiên thường tiết kiệm hơn việc chuyển đổi loại hình sau này, dù chi phí vận hành ban đầu có cao hơn đôi chút.

Bước tiếp theo

Nếu bạn đang cân nhắc mô hình nhượng quyền và muốn biết cụ thể loại hình pháp nhân nào phù hợp với kế hoạch của mình, xem thông tin tại trang nhượng quyền của Phở ‘S để được đội ngũ tư vấn giải thích rõ theo từng mô hình quán.